Waarom Hebben Mensen een Favoriet (Whiskey) Glas? | Oak & Ember

Hoe design, Psychologie en Biochemie onze Persoonlijke Favorieten Creëren.

Dagboek van de Oprichter

Het idee dat de meeste mensen een favoriet whiskeyglas ontwikkelen, is een belangrijk deel van het ontstaansverhaal van Oak & Ember. In dit artikel gebruik ik ontwerp- en gedragspsychologie om uit te leggen hoe deze persoonlijke favorieten ontstaan en hoe je deze kennis kunt gebruiken om het juiste cadeau voor jezelf of een dierbare te kiezen.

Belangrijkste Conclusies

• Bij whiskeyglazen beïnvloeden de Gestaltprincipes, gewicht en comfort hoe we vakmanschap en waarde waarnemen.
• Onze persoonlijke rituelen stimuleren de aanmaak van dopamine, serotonine en oxytocine, wat de beleving versterkt.
• Na verloop van tijd zorgt het Mere-Exposure Effect ervoor dat veelgebruikte objecten persoonlijke favorieten worden.

Goed ontworpen whiskeyglazen hanteren deze uitgangspunten, waardoor ze onze ervaringen op een subtiele manier verrijken, zonder voortdurend de aandacht op te eisen.

Kwaliteit boven Kwantiteit
In de dertig zijn, kan bevrijdend zijn. Veel van de onzekerheden uit je twintiger jaren verdwijnen, hoewel de verantwoordelijkheden toenemen. Die verandering ging voor mij gepaard met hernieuwde waardering voor kwaliteit boven kwantiteit – het kiezen van producten die echt bij mij en mijn voorkeuren passen, en een langere levensduur hebben.

Hoe ik als Huismus een Whiskeyliefhebber Ben Geworden
Nog een verandering die ik in mijn dertiger jaren heb doorgemaakt, is dat ik een echte huismus ben geworden. Voor mij is er geen betere omgeving om de dagelijkse stress en verantwoordelijkheden te verwerken dan thuis. Het is dé plek waar ik me kan ontspannen, tot rust kan komen en mezelf kan zijn.

Interessant genoeg veranderde dit ook mijn smaak qua interieur. Vroeger was ik erg minimalistisch qua meubels, maar tegenwoordig geef ik de voorkeur aan een comfortabel, warm en gezellig interieur. Opeens zijn de bordeauxrode kaarsen en Tyrisch paarse kussens die mijn vriendin meenam toen ze bij me introk, geen dealbreakers meer. Wat me gek genoeg meteen op het onderwerp whiskyglazen brengt.

Whiskey Beginner, Productontwerp Kenner
Het is nu ongeveer twee jaar geleden dat ik whiskey ben gaan waarderen. Hoewel ik het stadium voorbij ben waarin een slok van de sterke, amberkleurige drank voelt als een regelrechte klap in het gezicht, ben ik nog steeds een beginner als het gaat om smaakherkenning en kennis van distillatieprocessen. Als ik nu een whiskey zou proberen die ik nog nooit eerder heb geproefd, zou ik misschien nog steeds stuiptrekken als een myotone geit, maar ik geniet altijd oprecht van de nasmaak.

Wat ik aan kennis over smaken en distillatie mis, compenseer ik met begrip van hoe producten worden ontworpen en gepresenteerd, en hoe ze vaak zelfs onze meest alledaagse ervaringen kunnen verrijken. Het is dit snijvlak van psychologie en productontwerp dat me ontzettend fascineert.

Mensen en hun Favorieten
Vaak 's avonds laat, na het werk en als alle andere huishoudelijke klusjes gedaan zijn, kan ik er echt naar uitkijken om achterover te leunen op mijn favoriete plek op de bank, met een kristallen whiskyglas in mijn rechterhand, en te genieten van een klein glaasje Balvenie, of mijn nieuwste aanwinst: Jameson's Distillery Edition (een aandenken aan mijn laatste bezoek aan Dublin). Het is deze combinatie van ritueel, kwaliteitsproducten en presentatie die – voor mij – echt het verschil maakt in genot en beleving.

Maar waardoor ontstaat dit versterkende effect? We kunnen psychologie en biochemie gebruiken om te verklaren waarom het juiste product deze momenten van genot aantoonbaar kan versterken.

Hoe we Kwaliteitsontwerp Herkennen
Mensen zijn van nature geprogrammeerd om informatie zo efficiënt mogelijk in hun hersenen op te slaan. Om dit in design te bereiken, maken ontwerpers vaak gebruik van de Gestaltprincipes - twaalf psychologische regels die verklaren hoe mensen patronen en visuele harmonie herkennen. Interessant genoeg worden mensen of vormen die aan deze principes voldoen, vaak door velen als 'mooi' omschreven.

Ontstaan
De eerste regel is dat we eerst de algehele structuur van een object herkennen, voordat we de individuele, kleinere onderdelen kunnen onderscheiden. Als dat goed gedaan wordt, betekent dit dat een whiskeyglas veel verschillende ontwerpelementen kan hebben, zonder overdadig versierd te lijken.

Een goed voorbeeld hiervan is het Double Old Fashioned Whiskey Tumbler-glas van Cumbria Crystal:

Dit elegante glas is vormgegeven in een klassieke compositie, bestaande uit vele verfijnde designelementen en patronen, maar zo opgebouwd dat de algehele structuur direct herkenbaar blijft. Het ontwerp bestaat uit verschillende horizontaal gelaagde ringen, maar hoe langer je kijkt, hoe meer van de vele subtiele details zichtbaar worden.

De Wet van Pragnanz
Door middel van het Henry-glas, gemaakt door onze nieuwe Amerikaanse partner – Glasblazer Ben – kan de twaalfde regel worden uitgelegd. Deze regel beschrijft hoe onze hersenen complexe structuren visueel proberen te vereenvoudigen door automatisch gaten op te vullen en ze om te zetten in herkenbare vormen.

Bij dit ambachtelijke whiskeyglas is het lastig om de verschillende vormen in de glaswanden visueel te onderscheiden. Zelfs van dichtbij is het moeilijk te zien waar je naar kijkt. Toch zijn onze hersenen zo geprogrammeerd dat ze het ontwerp begrijpen, ongeacht de complexiteit ervan. Sterker nog, het is juist die complexiteit die ons in staat stelt om het vakmanschap direct te herkennen: zelfs zonder verstand van glasblazen kun je zien dat dit geen gewoon glas is – juist vanwege de raadselachtige vormen.

Symmetrie
De symmetrieregel stelt dat mensen er simpelweg de voorkeur aan geven dat twee zijden van een vorm op elkaar lijken. Het Gold Cube Glass van Nate Cotterman is een voorbeeld van een whiskeyglas dat de symmetrieregel prachtig illustreert. Dit gepatenteerde glas heeft een ijsblokje van bladgoud dat aan de bodem van het glas is vastgesmolten. De symmetrieregel is terug te vinden in de positionering: het glazen ijsblokje is in het midden van de bodem van het glas vastgesmolten, waardoor de ruimte eromheen gelijkmatig verdeeld is. Het ontwerp van de glaswand is ingetogen, waardoor alle aandacht naar het symmetrisch geplaatste glazen ijsblokje gaat, alsof je een kunstwerk op een sokkel bewondert.

De Rol van Materiaal in Ons Waardeoordeel
Dit glas heeft duidelijk een opvallende gouden afwerking en er valt veel te schrijven over hoe materiaal onze visuele en gevoelsmatige beoordeling van vakmanschap en kwaliteit beïnvloedt, in tegenstelling tot goedkope, massaal geproduceerde glazen. Nu we het er toch over hebben, als elegante gouden details je aanspreken, bekijk dan ook eens dit Japanse kristallen whiskyglas .

Een van deze materiële factoren is de sensorische eigenschap. Gewicht is een belangrijke factor in hoe mensen de waarde en kwaliteit van een product beoordelen. Dit whiskeyglas met verzwaarde voet is specifiek ontworpen volgens dit principe.

De Rol van Psychologische en Biochemische Processen
Onze laatste stap, om te begrijpen hoe design en persoonlijke voorkeuren met elkaar verbonden zijn, is om te kijken wat er in ons lichaam gebeurt tijdens rituelen van cadeaus geven en ervan genieten.

Authentieke Trots
In de gedragspsychologie worden twee vormen van trots onderscheiden: hoogmoedige trots en authentieke trots. Hoogmoedige trots is extern georiënteerd en beschrijft een gevoel van superioriteit ten opzichte van anderen. Authentieke trots houdt verband met interne factoren en persoonlijk verworven prestaties.

Het is deze authentieke trots waar Oak & Ember op inspeelt, want wanneer we onze doelen bereiken – bijvoorbeeld zakelijke targets – belonen we onszelf, of de mensen om ons heen, steevast met cadeaus of momenten van plezier.

Dopamine, Serotonine en Oxytocine
Het ontvangen van een cadeau zorgt voor de afgifte van dopamine: het beloningshormoon van de hersenen. Wanneer het een cadeau is dat door een geliefde wordt gegeven, komt daar ook nog eens het hormoon oxytocine bij: het 'liefdeshormoon'. Dit hormoon komt vrij bij uitingen van zorg en liefde – of het nu gaat om geven of ontvangen – en stimuleert hechting.

Serotonine is een ander belangrijk hormoon dat van nature vrijkomt wanneer we momenten ervaren die ons kalmeren en onze stemming stabiliseren. Denk bijvoorbeeld aan tijd besteden aan je favoriete hobby of wat ik eerder beschreef: zittend op je favoriete plek genieten van een heerlijke, zachte whiskey uit je favoriete whiskeyglas.

Hoe Attente Cadeaus Persoonlijke Favorieten Worden
We zijn nu aangekomen bij het punt waar de magie gebeurt. Tot nu toe hebben we verschillende wetenschappelijk bewezen factoren besproken die onze perceptie van het ontvangen en drinken uit luxe whiskyglazen beïnvloeden:

• Hoe we productontwerp visueel verwerken en 'schoonheid' herkennen.
• Gewicht voor het beoordelen van vakmanschap en waarde.
• Het belang van authentieke trots: verdiende prestatie.
• De hormonen dopamine, serotonine en oxytocine zorgen ervoor dat we meer willen.

Er is één psychologisch effect dat we nog niet hebben besproken, maar dat alle andere overtreft als het gaat om het langzaam transformeren van alledaagse voorwerpen in favorieten. Dit is het 'mere-exposure effect': in het kort zegt deze theorie dat hoe langer je een voorwerp bezit en gebruikt, hoe meer je het gaat waarderen.

Beschouw nu deze reeks die alle bovengenoemde factoren combineert:

1. Je ontvangt een pakket, verpakt in esthetisch aantrekkelijk en zacht aanvoelend zwart inpakpapier, afgewerkt met een opvallende bronzen lakzegel.
2. Je voelt dat je iets waardevols in handen hebt. Er komt dopamine vrij.
3. Het ontwerp en het gewicht van de whiskeyglazen getuigen van kwaliteit en vakmanschap.
4. Een gevoel van authentieke trots slaat toe, samen met nog meer dopamine: je prestaties hebben je deze beloning opgeleverd.
5. Wanneer je het van iemand anders krijgt, komt er oxytocine vrij en voel je oprechte dankbaarheid. De band tussen jullie wordt versterkt.
6. Een week later pak je een van de gekregen glazen en denk je terug aan het moment van het uitpakken. Het principe van authentieke trots kan er zelfs voor zorgen dat je terugdenkt aan de prestatie die je dit cadeau heeft opgeleverd – waardoor je het glas onbewust aan die prestatie koppelt. Je ontspant, neemt een slok en serotonine, oxytocine en dopamine komen vrij.
7. Omdat dit ritueel je een goed gevoel gaf, herhaal je het proces een week later opnieuw.
8. Het Mere-Exposure effect begint geleidelijk de overhand te nemen. Naarmate je steeds hetzelfde glas voor hetzelfde ritueel pakt, neemt de waardering voor het glas toe en associeer je dit specifieke glas steeds meer met dit ritueel.
9. Telkens wanneer je dit ritueel uitvoert, komen er hormonen vrij en voel je je goed: een reden om het ritueel te blijven herhalen. En voilà: een favoriet is geboren.

Dat zoiets alledaags als keukenglaswerk zoveel psychologische en biochemische reacties kan oproepen, fascineert mij enorm. Zelfs het schrijven van dit artikel riep prikkels op waardoor ik nu zin krijg om mijn eigen Henry-glas te pakken, mezelf een glaasje whiskey in te schenken en het afronden van dit artikel te vieren.

Ik hoor het karaf al mijn naam roepen, dus ik sluit deze blog af door mezelf te belonen met wat serotonine en dopamine – uit mijn favoriete whiskeyglas.

Proost,

Johan